You are currently viewing Co jeżeli rodzina nie chce odebrać pacjenta ze szpitala?

Co jeżeli rodzina nie chce odebrać pacjenta ze szpitala?

Szpital to dziwne miejsce: wchodzi się tam z własnej woli lub karetką, a wychodzi, kiedy lekarz uzna, że już można. Zdarza się jednak, że lekarz uznał, pacjent jest gotowy, papiery podpisane, a po pacjenta nikt nie przyjeżdża. Wypisanie ze szpitala osoby wymagającej całodobowej opieki medycznej to jeden z najtrudniejszych praktycznych problemów polskiej ochrony zdrowia. Sprawdzamy, co mówi prawo i co zrobić, gdy rodzina nie chce odebrać pacjenta ze szpitala.

Spis treści

Nieprzyjemna ciekawostka… szpital nie jest hotelem

Zacznijmy od ciekawostki, która niestety nie wywołuje uśmiechu. Jak opisywały w 2023 roku media, powołując się na relację prawniczki współpracującej ze szpitalami, rodzina nie odbiera pacjenta ze szpitala częściej, niż można by przypuszczać.

Według tej relacji problem nasila się w okresach świątecznych i wakacyjnych, a do izby przyjęć trafiają seniorzy, często z demencją, z walizką i karteczką z imieniem.

Szpital ma leczyć, a nie pełnić funkcji przechowalni. Narodowy Fundusz Zdrowia płaci za świadczenia medyczne, nie za pobyt “hotelowy”. Gdy powód medyczny ustaje, a pacjent nadal zajmuje łóżko, koszt kolejnych dni ponosi szpital. Hotel bez gwiazdek, bez śniadania w cenie i z budżetem, który wcale nie jest z gumy.

Wypisanie ze szpitala osoby wymagającej całodobowej opieki medycznej. Dlaczego nie można jej po prostu odesłać?

Skoro szpital ponosi koszty, mógłby po prostu wypisać pacjenta i zamknąć sprawę? Nie, i to jest sedno problemu. Wypisanie ze szpitala osoby wymagającej całodobowej opieki medycznej (albo opieki w codziennych czynnościach: mycie, toaleta, ubranie, jedzenie) nie może oznaczać wyprowadzenia jej za drzwi i pożegnania. Pacjent, który nie poradzi sobie sam, musi trafić tam, gdzie zapewniona będzie opieka: do domu z opiekunem, do zakładu opiekuńczo-leczniczego (ZOL) albo do domu pomocy społecznej (DPS).

To odróżnia tę sytuację od zwykłego wypisu na własne żądanie, gdzie decyduje świadomy dorosły. Tutaj świadomości bywa mało, a możliwości samodzielnego funkcjonowania jeszcze mniej. Jest też różnica w stosunku do sytuacji, o której piszemy osobno, czyli wypisu ze szpitala wbrew woli pacjenta: tam pacjent chce zostać, a szpital chce go odesłać, tutaj nikt nie chce odebrać.

Problem w tym, że miejsc w ZOL-ach i DPS-ach brakuje, a kolejki bywają wielomiesięczne. Wspomniane media opisywały nawet regulamin jednej z placówek z zapisem o “selekcji naturalnej”. Czarny humor sam się pisze, choć nikomu nie jest do śmiechu.

Czy szpital może zmusić do odebrania pacjenta?

To jedno z najczęściej zadawanych pytań: czy szpital może zmusić do odebrania pacjenta? W sensie dosłownym nie. Nikt nie podjedzie pod dom rodziny z kajdankami i nie odstawi jej na izbę przyjęć. Szpital dysponuje innymi narzędziami:

  • może wezwać osobę bliską do odebrania pacjenta lub zorganizowania mu opieki,
  • może zaangażować pracowników socjalnych i ośrodek pomocy społecznej,
  • może wystawić rachunek za dni pobytu, które nie mają uzasadnienia medycznego,
  • w razie potrzeby może dochodzić zapłaty na drodze sądowej.

Dyrektorzy szpitali przyznają, że w praktyce często pozostają bezradni, bo rodzina nie odbiera telefonów i nie przyjmuje korespondencji.

Rodzina nie odbiera pacjenta ze szpitala. Kto płaci?

Skoro rodzina nie odbiera pacjenta ze szpitala, pojawia się kwestia rachunku. Według opisu z Co w Zdrowiu szpital może dochodzić zapłaty kosztu “hotelowego” pobytu od najbliższych. Stawkę ustala dyrektor w regulaminie organizacyjnym. W opisywanych przypadkach były to zwykle kilkaset złotych za dobę, a na oddziałach takich jak udarowy nawet około tysiąca. Konkretne kwoty i zasady różnią się w zależności od placówki, więc warto sprawdzić regulamin szpitala.

Zdarza się, że pieniądze nie wracają, bo trudno ustalić osoby zobowiązane, a postępowania bywają długie i skomplikowane. Część rodzin tłumaczy też, że nie czuje się zobowiązana do opieki z powodu trudnej historii z rodzicem. Z kolei umieszczenie osoby w DPS to koszt rzędu kilku tysięcy złotych miesięcznie. Gdy emerytura nie wystarcza, gmina może wszcząć postępowanie alimentacyjne wobec członków rodziny.

Obowiązek odebrania pacjenta ze szpitala

Czy istnieje formalny obowiązek odebrania pacjenta ze szpitala? Przepisy nie mówią tego wprost. Istnieją za to inne obowiązki: alimentacyjne między krewnymi oraz przepis kodeksu karnego (art. 210), który penalizuje porzucenie osoby nieporadnej przez tego, kto ma obowiązek się o nią troszczyć. Spór dotyczy tego, kto dokładnie jest takim zobowiązanym w przypadku osoby starszej: współmałżonek, dziecko, wnuk, a może ktoś inny.

Jeśli czujesz się pozostawiony bez wsparcia. Szukaj rzetelnej wiedzy, na przykład na blogu o prawie medycznym, albo skorzystaj z pomocy prawnika.

Wypis ze szpitala osoby samotnej

Osobny temat to wypis ze szpitala osoby samotnej. Tu nie chodzi o niechęć rodziny, tylko o brak kogokolwiek, kto mógłby po pacjenta przyjechać. Szpital nie wypisze takiej osoby bez zapewnienia jej bezpieczeństwa, jeśli wymaga opieki. W praktyce angażowani są pracownicy socjalni szpitala, ośrodek pomocy społecznej i gmina. Dla pacjenta samotnego ważne jest, by jeszcze w szpitalu:

  • porozmawiać z pracownikiem socjalnym,
  • zgłosić, jakiej pomocy potrzebuje po wyjściu (opieka, leki, transport),
  • poprosić o dokumentację i zalecenia na piśmie.

Szpital nie jest zwolniony z troski o pacjenta tylko dlatego, że nie ma kto po niego przyjechać.

Potrzebujesz pomocy w sprawie praw pacjenta?

Prawa pacjenta to nasza specjalność. Jeśli ty lub ktoś z twoich bliskich znalazł się w sytuacji, w której wypis ze szpitala budzi wątpliwości, rodzina nie wie, jak postąpić, albo szpital wystawił rachunek za pobyt, zapraszamy na konsultację. Przeanalizujemy dokumentację, wyjaśnimy, co przysługuje pacjentowi i rodzinie, i podpowiemy, jakie kroki warto podjąć.