Niepełnoletni pacjent u lekarza.

Michał Grabiec        14 lipca 2014        20 komentarzy

Na sugestię czytelniczek chciałbym poruszyć zagadnienie wizyty małoletniego pacjenta (pacjentki) u lekarza. W tym temacie najwięcej wątpliwości budzi wizyta młodej pacjentki u ginekologa oraz niepełnoletnich, chcących we własnym zakresie skorzystać z pomocy lekarza, chociażby w celach diagnostycznych.

Czy jest potrzebna zgoda rodziców?

Zgodnie z przepisami ustawy, pacjentowi małoletniemu poniżej 16 roku życia może zostać udzielone świadczenie medyczne po wyrażeniu zgody przez rodzica. Innymi słowy, pacjent może udać się wtedy do lekarza wyłącznie mając na to pozwolenie rodziców.

Inaczej sytuacja wygląda w przypadku pacjentów w wieku powyżej 16, ale poniżej 18 lat. Wtedy zgoda na leczenie (zabieg, diagnostykę) powinna zostać wyrażona łącznie przez dziecko i przez rodzica. Czyli małoletnia pacjentka chcąca udać się do lekarza ginekologa powinna mieć zgodę rodzica. Jednocześnie rodzic chcący zaprowadzić dziecko do lekarza, też powinien to zrobić za zgodą dziecka.

W razie braku takiego porozumienia rozstrzygnąć może nawet sąd opiekuńczy wydający orzeczenie zastępcze (podobnie sąd wyraża zgodę na leczenie w nagłych przypadkach, gdy uprawniony odmawia udzielenia zgody na niezbędne leczenie danej osoby).

Jakie są obowiązki lekarza w przypadku wizyty małoletniego pacjenta.

Przede wszystkim lekarz powinien się upewnić czy niepełnoletni pacjent ma pozwolenie (zgodę) na świadczenie medyczne czyli np. na diagnostykę w prywatnym gabinecie lekarskim. Niekoniecznie musi to być zgoda wyrażona w formie pisemnej. Wystarczy, że pacjent przyjdzie np. z rodzicem. Dopuszczalne jest również dorozumiane wyrażenie zgody. Oznacza to, że jeżeli lekarz np. ginekolog ma absolutne przekonanie, że małoletnia przyszła do niego za aprobatą rodzica, może udzielić pomocy medycznej takiej osobie. Nie jest wobec tego konieczna obecność rodzica przy badaniu.

Praktyka jest różna, bo część prywatnych szpitali wprowadza specjalne pisemne formularze dla wyrażenia takiej zgody. Trudno odpowiedzieć jednoznacznie na pytanie czy należy wymagać pisemnej zgody rodzica. Wydaje się, że sposób postępowania powinien być dostosowany do konkretnego przypadku i np. zakresu udzielanej pomocy.

Ważny jest również zakres informacji o stanie zdrowia, który może zostać przekazany małoletniemu pacjentowi. Osoby poniżej 16 roku życia są powiadamiane wyłącznie o faktach niezbędnych dla prawidłowego przebiegu leczenia lub diagnostyki.

Zakres informacji jest więc mniejszy niż w przypadku osób przynajmniej 16 – letnich, dla których zakres przekazywanych informacji  obejmuje w szczególności rozpoznanie, metody diagnostyczne, lecznicze oraz następstwa danego świadczenia medycznego.

{ 20 komentarze… przeczytaj je poniżej albo dodaj swój }

Marzena Lipiec 14, 2014 o 21:46

Dziękuję bardzo za artykuł!

Odpowiedz

Michał Grabiec Lipiec 15, 2014 o 16:38

Bardzo proszę. Mam tylko nadzieję, że spełnił oczekiwania:)

Odpowiedz

Piotr Październik 28, 2016 o 14:50

Spotkałem się ostatnio z przypadkiem, w którym lekarz w szpitalu odmówił udzielenia świadczenia osobie poniżej szesnastego roku życia ponieważ, mimo posiadania pisemnej zgody rodziców na leczenie (w tym na leczenie szpitalne), małoletni przyjechał na SOR z wychowawcą z internatu szkoły, do której uczęszczał.
Czy lekarz miał prawo odmówić, mimo posiadania przez wychowawcę pisemnej zgody? Czy lekarz miał prawo żądać notarialnego poświadczenia takiej zgody? Jeżeli tak, to na jakiej podstawie? Jak zabezpieczyć się na przyszłość mając na uwadze, że w takim internacie jest kilkaset takich dzieci z takimi zgodami?

Odpowiedz

rafal Październik 31, 2016 o 20:56

rodzic ma przyjechać z dzieckiem, też ma obowiązki jako rodzic
a zgoda pisemna, ciekawe skąd lekarz ma wiedzieć, że nie napisał jej wychowawca?
rodzic zgodę pisemną może dać dopiero po rozmowie z lekarzem, a nie przed

Odpowiedz

Wojciech Nowak Listopad 7, 2016 o 11:13

Ciekawe jest również, skąd lekarz ma wiedzieć, że ta osoba, która przyjechała z dzieckiem (np. 2-letnim, niemówiącym) jest rodzicem tego dziecka.
Wiem, że moje pytanie jest absurdalne w sensie praktycznym, ale problem dotyczy sfery między zdrowym rozsądkiem (pomocy medycznej) a całkiem realną możliwością naruszenia przepisów, i to w potencjalnie także karnych. W przypadku wychowawcy można zastosować art. 32 ust. 3 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty: „Jeżeli zachodzi potrzeba przeprowadzenia badania osoby, o której mowa w ust. 2, zgodę na przeprowadzenie badania może wyrazić także opiekun faktyczny”, gdyż wychowawca jest opiekunem faktycznym.
Pytanie użytkownika „rafal” wynika z uzasadnionego zabezpieczenia się przed konsekwencjami prawnymi. Problem z punktu widzenia praw pacjenta polega na tym, że może skutkować to zaniechaniem działań medycznych. Chętnie usłyszę zdanie właściciela bloga, co do tego dylematu. Chciałbym tylko przypomnieć, że paremia medyczna „dobro pacjenta jest najwyższym prawem” prawdopodobnie byłaby wzięta jako decydująca przy ewentualnym roszczeniu (o ile nie oskarżeniu) lekarza, który udzielił pomocy.
Oczywiście zależy to od stanu faktycznego, ale na SOR powinno się przychodzić w sytuacji wymagającej niezwłocznej pomocy, a nie na zmianę opatrunku.

Odpowiedz

rafal Listopad 7, 2016 o 17:03

bo lekarz się pyta czy jest się rodzicem tego dziecka
+ podpisuje się dokumenty, że jest się rodzicem
jeśli dorosły skłamie to skłamie, lekarz nie ma szklanej kuli, żeby wywróżyć czy to prawda czy nie, ma podpisane świstki i to wystarcza w przypadku sporu
tak samo jest z sprawą czy ktoś jest ubezwłasnowolniony czy nie, w Polsce lekarz musi pacjentowi zawierzyć, że jest tak a nie inaczej i nic tu nie zrobi jak pacjent kłamie
w Niemczech jest rejestr osób ubezwłasnowolnionych i lekarz sobie sprawdzi
w Polsce opieramy się na zaufaniu

Odpowiedz

Michał Grabiec Listopad 10, 2016 o 18:13

Nie możemy też posuwać się do absurdów. Może się zdarzyć, że rodzic z różnych przyczyn nie może pójść z dzieckiem do lekarza, wówczas taka pisemna zgoda „dorozumianego” rodzica powinna wystarczyć. Rodzic (nawet faktyczny) może być pozbawiony jakichkolwiek praw do dziecka i trudno wymagać od lekarza by to weryfikował. Podobnie w przypadku konieczności interwencji medycznej na różnego rodzaju wakacjach – nie wyobrażam sobie, żeby rodzic przyjeżdżał z Małopolski nad morze aby być obecnym przy badaniu dziecka, które skaleczyło się w nogę na obozie wakacyjnym.

W praktyce np. ginekologicznej przychodzenie pacjentek poniżej 18 roku życia ze zgodą rodzica funkcjonuje całkiem sprawnie.

Odpowiadając Panu Piotrowi – jeżeli chodzi o SOR (oddział jakby nie było ratunkowy) to kwestia zgody nie powinna odgrywać takiej dużej roli, gdyż chodzi o ratowanie pacjenta. Natomiast jeżeli chodzi o udzielanie pomocy medycznej w innych przypadkach to uważam, że jeżeli lekarz rozsądnie oceniając sprawę udzieli pomocy medycznej takiemu dziecku (będącemu pod opieką wychowawcy dysponującego zgodą) to będzie to zachowanie prawidłowe.

Generalnie bardzo trudno zbudować idealny model respektowania wszystkich praw pacjenta – wczoraj rozmawiałem z klienktą, której szpital odmawia udostępnienia dokumentów medycznych (osobie umocowanej do uzyskania dokumentacji medycznej) twierdząc, że nie jest to jej sprawa. Zachowanie nieprawidłowe, ale takie będą się jeszcze długo przytrafiać. Pozdrawiam wszystkich zmartwionych nieobecnością autora:)

Piotr Luty 22, 2017 o 20:36

To przecież straszne. Człowiek do 18 nie może bez zgody rodziców skorzystać z lekarza?? To rodzice lepiej znają się na medycynie (nie myślę o małym dziecku)?
Ale mam pytanie:
Czy to jakiś nowy przepis?
Ja nie przypominam sobie takiego problemu z sobą (ale byłem dzieckiem dawno). Będąc w szkole średniej lekarza bywałem przecież samodzielnie. U dentysty chyba też.

Odpowiedz

Michał Grabiec Luty 22, 2017 o 21:30

Jest to duży problem zauważany przez wiele środowisk i instytucji. Na przykład przez Rzecznika Praw Obywatelskich czy Rzecznika Praw Dziecka. Temat był sygnalizowany przez Komisarza Praw Człowieka Rady Europy.

Sama ustawa nie jest nowa, gdyż weszła w życie w dniu 21 maja 2009 roku. Pozdrawiam.

Odpowiedz

Przestraszona Marzec 22, 2017 o 13:19

Jestem niepełnoletnia i bardzo boję się jednego badania. Czy mogę niewyrazić zgody? (14 lat)

Odpowiedz

Michał Grabiec Marzec 26, 2017 o 18:09

W przypadku małoletnich do 16 roku życia zgodę wyrażają rodzice. W sensie prawnym nie bardzo jest jak podważyć władzę rodziców w tej sprawie.

Odpowiedz

Kasia Kwiecień 16, 2017 o 00:44

Dzień dobry.
Kończę w tym roku 18 lat, ale do urodzin pozostało mi kilka miesięcy.
Czy mogę w tej sytuacji iść sama do ginekologa nie mówiąc o tym rodzicom?

Odpowiedz

Michał Grabiec Kwiecień 18, 2017 o 17:21

Pani Kasiu, zgodnie z prawem rodzic powinien o tym wiedzieć. Osobiście uważam, że te przepisy są pozbawione sensu, jednak tak właśnie niestety jest. Pozdrawiam.

Odpowiedz

Anna Maj 8, 2017 o 14:23

Dzień dobry. Córka 23 maja kończy 18 lat. Dzisiaj odebrałam telefon z przychodni,że wizyta w poradni laryngologicznej jeszcze dziecięcej nie odbędzie się w umówionym terminie. Zaproponowano mi termin tydzień później,który niestety nie pasuje mi i córce. Ponieważ Pani doktor przyjmuje tylko raz w tygodniu i nie ma dużej możliwości wyboru powiedziałam Pani z rejestracji,że przyjadę z córką 23 maja na wizytę. Usłyszałam,że córka w tym dniu już nie zostanie przyjęta,ponieważ już tego dnia kończy 18 lat i nie ma prawa być przyjęta. Proszę o odpowiedź czy tak faktycznie jest,nigdzie nie mogę znaleźć odpowiedzi.
Pozdrawiam.

Odpowiedz

Michał Grabiec Maj 15, 2017 o 22:48

Faktycznie dziwna sytuacja, ale nie mogę się wypowiadać bez bliższej znajomości sprawy. Pozdrawiam.

Odpowiedz

Klaudia Październik 4, 2017 o 10:08

Czy lekarz ginekolog badający niepełnoletnią pacjentkę musi informować rodziców? Tzn czy musi informować rodziców czy córka współżyła już, lub np. jest w ciąży, albo musi przyjmować jakieś leki?

Odpowiedz

Michał Grabiec Październik 13, 2017 o 10:29

W obowiązującym stanie prawnym powinien, chyba, że rodzice wyrażą wole bycia nieinformowanymi o takich faktach. To też jest jakaś możliwość dopuszczalna w świetle przepisów.

Odpowiedz

Maciej Listopad 21, 2017 o 20:58

Witam,
mam pytanie związane z udzielaniem informacji o pacjentce niepełnoletniej.
16-latka korzysta z usług lekarza (psychiatry). Dziewczyna przychodzi z matką. Jej rodzice się rozwodzą. Oboje rodziców mają pełne prawa do dziecka. Ojciec dzwoni i chce wiedzieć czy i kiedy córka korzystała z usług lekarza.
Pytanie 1
Czy trzeba udzielić mu tej informacji? Czy 16-latka może nie wyrazić zgody na informowanie ojca o terminach w jakich była na wizytach?
Pytanie 2.
Czy 16-latka może nie wyrazić zgody na informowanie ojca o swoim stanie zdrowia?

Odpowiedz

Michał Grabiec Listopad 26, 2017 o 19:27

Dzień dobry, moim zdaniem taka informacja powinna być przekazana ojcu, gdyż do ukończenia 18 roku życia on także jest władny wykonywać za swoje dziecko pewne uprawnienia – takie jak np. wyrażenie zgody na leczenie. Nie mogłaby zaistnieć sytuacja, że ojciec wyrażający zgodę na leczenie, nie mógłby uzyskać informacji ostanie zdrowia dziecka. Chodzi oczywiście o zgodę kumulatywną. Inna sprawa jest taka, że nie zawsze uzasadnione jest informowanie o stanie zdrowia telefonicznie. W takim przypadku trudniej zidentyfikować czy faktycznie osoba dzwoniąca jest rodzicem dziecka. Pozdrawiam.

Odpowiedz

Maciej Grudzień 4, 2017 o 14:03

Dziękuję za odpowiedź.
Telefonicznie ciężko stwierdzić czy jest to faktycznie rodzic, ale pan był osobiście i się wylegitymował

Odpowiedz

Dodaj komentarz

Poprzedni wpis:

Następny wpis: